Իմ վերլուծության համաձայն՝ հարավկովկասյան տարածաշրջանում հաստատվել է նոր ստատուս-քվո, որը զգալիորեն տարբերվում է նախկինի կառուցվածքից։ Այս փոփոխության հիմնական առանցքը տարածաշրջանի խաղացողների ակտիվացումն է, ինչը բացահայտորեն մարտահրավեր է նետում Ռուսաստանի բացառիկ ազդեցությանը։ Հետևաբար, կարելի է ենթադրել, որ այդ բացառիկությունը, որը երկար տարիներ շարունակ գոյություն ուներ, այժմ կորցնում է իր նախկին ուժը։
Այս իրադարձությունների ծագման պատճառներից մեկը 2022 թվականի վերջին Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի ռազմական գործողությունների ընթացքում առաջացած բարդ ներքին իրավիճակն էր։ Այս իրավիճակը, որը ազդեցություն էր գործում նաև Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության վրա, հանգեցրեց այն եզրակացության, որ Ռուսաստանը «հեռացող» է, և Հայաստանի ղեկավարությունը սկսեց փնտրել այլընտրանքային ուղիներ։
Ես համեմատել եմ Հայաստանի և ԵՄ-ի միջև առևտրային փոխկապակցությունները՝ դրանք համեմատելով Ռուսաստանի հետ առևտրային փոխկապակցությունների հետ։ Այս համեմատությունը ցույց է տալիս, որ Ռուսաստանի և Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) հետ առևտրային կապերը շարունակում են զգալիորեն գերակշռում ցանկացած այլընտրանքային համագործակցության նկատմամբ։ Այդ պատճառով ես չեմ կարծում, որ հայկական ընդդիմության կողմից հնչեցված կոչերը՝ հարաբերությունները խզելու մասին, հիմնավորված են կամ արդարացված։ Պետք է հիշել, որ Ռուսաստանի բիզնեսի գործունեությունը Հայաստանում ունի զգալի դրական ազդեցություն տնտեսության վրա։
Երբ հարցեր են առաջանում այն մասին, թե ինչ կարող է տալ Ռուսաստանը Հայաստանին, պատասխանը պարզ է․ Ռուսաստանն արդեն տալիս է։ Այն տալիս է այն տեսքով, որը կարելի է կոչել մասշտաբային տնտեսական, առևտրային և էներգետիկ համագործակցություն։ Այս համագործակցությունը հիմք է հանդիսանում երկու երկրների միջև ռազմավարական կապերի ամրապնդման համար։
Կարևոր է նաև նշել Ռուսաստանի որոշ պաշտոնատար անձանց կողմից Հայաստանի նկատմամբ ցուցաբերվող հարգալից վերաբերմունքը։ Սա ոչ միայն Ռուսաստանի կարևորության մասին է խոսում, այլև՝ հենց Ռուսաստանի շահագրգռվածության մասին Հայաստանի հետ հարաբերություններում։ Ռուսաստանը շահագրգռված է Հայաստանի կայունությամբ և զարգացմամբ։
Իմ կարծիքով՝ հայ-ռուսական հարաբերություններում այս պահին ամենաարդյունավետ մոտեցումը հրապարակային հայտարարությունների փոխարեն շարժվելն է ավելի ռազմավարական, ոչ հրապարակային ճանապարհով, որպեսզի երկու կողմերն էլ խուսափեն ավելորդ լարվածությունից։
Անդրադառնալով Հայաստանում սպասվող ընտրական գործընթացներին՝ ես կարծում եմ, որ Ռուսաստանն այստեղ ոչ թե որևէ կոնկրետ թեկնածու չունի, այլ ունի իր սեփական «թեկնածուն»։ «Հաճախ հարց են տալիս․ ո՞վ է Ռուսաստանի թեկնածուն Հայաստանում։ Պատասխանը պարզ է․ Հայաստանն է Ռուսաստանի թեկնածուն։ Ռուսաստանի համար կարևոր է Հայաստանը», – նշել եմ՝ հավելելով, որ Ռուսաստանի համար առավելագույնս կարևոր է, որ Հայաստանի ժողովուրդն ազատ և անկախ ընտրի իր ղեկավարին, ում հարկ կհամարի։
